Diễn đàn Lê Quý Đôn


Tạo đề tài mới Trả lời đề tài  [ 21 bài ] 

Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời - Du Tử Lê

 
Có bài mới 24.01.2018, 13:48
Hình đại diện của thành viên
Zmod of Trao Đổi - Học Hỏi
Zmod of Trao Đổi - Học Hỏi
 
Ngày tham gia: 02.05.2014, 01:36
Tuổi: 32 Nữ
Bài viết: 35936
Được thanks: 5390 lần
Điểm: 9.61
Có bài mới Re: [Xuất bản - Tùy bút] Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời - Du Tử Lê - Điểm: 10
Đang tải Player đọc truyện...
Tốc độ đọc truyện: 0.90x

(Đóng góp ý kiến về player nghe đọc truyện)


Quê Hương Thu Nhỏ


“Quê hương thu nhỏ” - - Là căn nhà êm đềm, yên tĩnh, chúng tôi đã ở trên hai mươi năm qua. Đó cũng là nơi T. đổ không biết bao nhiêu mồ hôi, sức lực khi còn rất trẻ, để biến nơi chốn mà chị Thái Thanh mỗi lần đi chợ Đại Hàn, nhân tiện ghé chơi, đã phải dùng hai chữ “hoang dã”... Trước khi nó trở thành “mini hoa-viên” với rất nhiều khóm hoa, cụm cỏ lạ lẫm, không tên, từ trong ra ngoài. Và, những cây ăn trái tiêu biểu cho đất nước, bên kia biển.

Nhưng, từ hơn một năm qua, “Quê hương thu nhỏ” của chúng tôi đã trải qua một biến động lớn: Sự hiện diện của hai thành viên song sinh, tý hon - - Một chờ đợi mỏi mòn nhiều năm của T.

Những ngày, tháng đầu, khi mới được “rước” từ nhà thương về, hai thành viên tý hon của chúng tôi dường “ý thức” (hay còn “ngỡ ngàng”?) về sự có mặt của mình trong cái “mini hoa-viên” đầy cây, cỏ kia, nên hai thành viên không bảo nhau, cùng tôn trọng tuyệt đối sự yên tĩnh của ngôi nhà. Hai thành viên “yên tĩnh” tới mức, có lần tôi nói với T. rằng, hình như hàng xóm không hề biết, họ đã có thêm hai “láng giềng” mới. T. bảo, chưa đâu. “Cứ chờ đi. Vài tháng nữa thôi, hàng xóm của chúng ta sẽ... biết đá biết vàng!”

Đúng thế. Lời T. nói như “thần nói”. Khi hai thành viên mới trong ngôi nhà êm đềm của chúng tôi, bước tới tháng thứ ba, thứ tư, tức giai đoạn biết lẫy, biết cười... Thì đó cũng là lúc “Các Ôn” (chữ tôi dùng cho hai thành viên mới này), bắt đầu “khua động” cái không gian những tưởng vĩnh viễn tĩnh mịch của chúng tôi, bằng những trận “hợp đồng tác chiến” với tiếng khóc ít khi ở giọng trầm - - Mà thường vượt trên... một bát độ!!! (Giống như niềm hãnh diện và, cũng là nỗi khổ tâm của cố nhạc sĩ Phạm Đình Chương, trước khi “fade out” ca khúc “Đêm, nhớ trăng Saigon”, ông đã dùng quãng cách cao hơn 8 bậc, khiến nhiều ca sĩ dở khóc dở cười, khi được mời hay, chọn hát ca khúc này. Tôi không biết, khi sáng tác, tác giả “Ly rượu mừng” có nghĩ tới nữ danh ca Thái Thanh, thời gian ấy bà vẫn còn ở Việt Nam?)

Giai đoạn bắt đầu thành tích “quậy tới bến” nơi “quê hương thu nhỏ” của chúng tôi, cũng là lúc mỗi “ôn”, căn cứ theo cá tính đã lờ mờ hiện ra mà T. đặt cho hai “ôn” nhiều nick name khác nhau, ngoài tên gọi (cũng là nick name thôi) chính thức là “Rock and Roll” do Lâm Quỳnh-Hân chọn.

Những “quý danh” đầu tiên, T. đặt cho Rock là “Quách Tĩnh” vì vẻ thật thà, chất phác rất “ruộng” của Rock... Rồi “trôi theo dòng đời”, Rock lần lượt có thêm nhiều “quý danh” khác, như,“Thằng Khùng”, khi Rock bắt đầu biết làm... xấu (Mà xấu... thiệt. Xấu... can không nổi).

Gần đây, giữa lúc được mẹ cho ăn chiều, Rock làm xấu cho ông bà ngoại cười, với tóc phía trước lưa thưa, mắt nhắm, mặt nhăn, tôi buột miệng nói với T. “Sao trông ‘Thằng Khùng’ giống Donald Trump quá chừng T. ơi...” Tôi không biết, nếu hiểu được so sánh ấy, “Thằng Khùng” của chúng tôi sẽ buồn hay vui?

Riêng Roll, gọi tắt là “Ro.” (không liên quan gì đến “Ro Béo”, cầu thủ túc cầu nổi tiếng thế giới Ronaldo của Real Madrid) thì, vì sở hữu vẻ đẹp thanh tú nhưng lại có... “master” cười... bằng mắt, nên nick name đầu tiên của Ro., được T. đặt là “Con Điêu Thuyền” - - Phần tôi, tôi gọi đó là “Nụ cười dân cử”. “Con Điêu Thuyền” của T. còn có biệt tài đang ở “cao trào” khóc ngất, tưởng chừng không cách gì ngưng được thì, “Điêu Thuyền” có thể nhoẻn miệng, cười toe, giống như nơi “Điêu Thuyền” có một cái nút bí ẩn. Nó có thể on/ off bất cứ lúc nào mà không cần “thắng từ xa”, như một giai đoạn “chuyển tiếp” cần thiết...

Sau nick name “Điêu Tuyền”, Ro. được ông ngoại đặt cho nick name mới là “Con Méng”!

Tuy cùng sinh một ngày, giờ với Rock, nhưng “con Méng” của T. chỉ thua anh Rock hai điểm: Thấp và nhẹ cân hơn anh. Ngoài ra, ở tất cả mọi lãnh vực khác, “Méng” đều bỏ xa anh cả... dặm trường. Thí dụ, khi “Méng” đã lật thì anh Rock vẫn không sao ngóc cái đầu bự lên được. Khi “Méng” biết đi và, lạch bạch chạy thì, anh Rock vẫn còn run sợ, khi tập đứng. Hoặc nữa, giữa lúc “Thằng Khùng” còn ngây ngây, ngô ngô thì “Méng” đã biết... mắc cỡ. Biết xấu hổ giấu mặt vào lòng bà ngoại, mỗi lần cao hứng... “dọa” ông ngoại bằng cái mặt “hình sự”. Tới khi ông ngoại không nhịn được cười thì “Méng” lại giấu mặt đi, tựa như “ân hận” hoặc muốn nói, mình vô can trước sự cười đến thở không nổi của ông ngoại.

Gần đây, “con Méng” lại có một nick name khác. Nick name “khủng bố”. Nick name mới này được dùng cho cả hai, vì theo tôi, để khỏi bị mang tiếng là “kỳ thị giới tính”!?!

Tôi đặt nick name “khủng bố” thay vì “khủng long” cho hai “ôn” của chúng tôi vì, thành tích phá hoại của hai “ôn” đã gia tăng ở mức độ... “đáng quan ngại” (theo cách nói nhẹ nhàng của các nhà ngoại giao chuyên nghiệp!!!). Tình cảnh “nguy hiểm” này khiến chúng tôi phải chia nhau, canh chừng từng “bước đi” của hai tên “khủng bố nhi đồng” này. Nếu không kể cô Mễ là Baby Sitter của Rock & Roll, thì người cực nhất chính là T. Bất cứ thời điểm nào, dù nhà có người lớn, T. cũng không rời mắt canh chừng hai tên... “khủng bố”! Dù cho tất cả tủ giả của chúng tôi, đã được... khóa bằng đủ các loại khóa. Từ tự chế với dây thun, tới khóa nylon.

Ngày thôi nôi của “quân khủng bố”, tháng 12 năm ngoái, tôi nhớ trên sàn nhà, Lâm Quỳnh-Hân và, các bạn bày hàng chục thứ linh tinh, đủ loại. Từ muỗng nĩa, tới tã lót, đồ chơi lớn, bé, xe cộ cũ, mới, súng ống, máy ảnh, máy quay phim, búp bê, đàn địch... Thậm chí cả credit card lẫn tiền thật... Vậy mà sau một hồi “cân nhắc”, Rock lại nhặt cây cọ và hộp bút chì màu!!!

Nơi căn nhà chúng tôi đang ở, T. treo rất nhiều tranh của bằng hữu. Nhưng nhiều hơn cả vẫn là tranh Duy Thanh. Tôi e có thể Rock bị ấn tượng về màu đỏ mạnh mẽ, quyết liệt của ông Duy Thanh chăng?

Ro. làm tôi lo ngại hơn, khi chọn cho mình cuốn thơ (loại bỏ túi) của Hồ Dzếnh. Tôi không ngạc nhiên, bất ngờ như nhiều người hiện diện vì, bố mẹ Ro., đã rất sớm, gắn bó với lãnh vực truyền thông. Tôi nghĩ, có dễ từ trong bụng mẹ, Ro. đã nhiều lần được nghe ca khúc “Chiều” (thơ Hồ Dzếnh – nhạc Dương Thiệu Tước) qua chương trình “Nhạc yêu cầu” do mẹ phụ trách... nên sớm bị cõi giới thơ của ông này thâm nhập?

Tôi sợ, mai mốt, lớn lên, để thể hiện tinh thần “hoài cổ” hay, tinh thần nhớ về quê hương nguyên gốc, mơ hồ bên kia biển, chiều chiều Ro. chơi một cối thuốc... lào, cho đúng với câu thơ “  nhớ nhà châm điếu thuốc/ khói buồn bay lên cây”  của ông Hồ Dzếnh thì, các tao nhân, mặc khách to gan cách mấy, cũng chỉ có nước bỏ chạy thục mạng mà thôi.

Càng lớn, Rock & Ro. càng quấn quýt bà ngoại, như thể chỉ có bà ngoại mới đúng là “bạn tri kỷ”, là “buddy” của chúng. Mặc dù T. rất cứng rắn, vạch rõ “giới tuyến”: Cái gì quân “khủng bố” được phép chơi và cái gì cấm kỵ.

Ngược lại, bất cứ điều gì quân “khủng bố” muốn, tôi cũng chìu. Khiến có lần T. cảnh cáo tôi rằng, ở nhà này, con không hư tại mẹ, cháu không hư tại bà mà là tại ông ngoại!

Để tránh nguy cơ hai “khủng bố” lớn lên, có thể bị “hư” vì tôi, tôi đã phải cố nhớ tất cả những luật lệ khe khắt mà T. đặt ra, cho riêng tôi!!!

Một lần, chở T. về từ chỗ làm, trên xe T. nói với tôi:

“... Khi chạm tay vào thịt da hai đứa nhỏ, T. thấy như mình chạm được thương yêu, hạnh phúc kỳ diệu vậy, anh ạ...”

T. kể, từ ngày nhà mình có thêm Rock & Ro., thời gian mỗi ngày của T. vẫn chỉ có 24 tiếng. Một ngày của T. vẫn bắt đầu từ 4 hoặc 5 giờ sáng và, không thể chấm dứt trễ hơn 10 giờ tối (để hôm sau còn đi làm). Nhưng từ khi có hai tên “khủng bố”, nhiều lúc T. không tìm thấy khe hở nào để lo những chuyện lặt vặt cần thiết cho bản thân mình nữa. Vì thế, gần đây, T. nói, trong ngày, T. có hai thời điểm hạnh phúc nhất là, lúc rời khỏi nhà để đến sở làm và, khi lên giường ngủ!

Thật tội nghiệp khi T. bảo, T. cám ơn người nghĩ ra cái giường biết là chừng nào. Không có nó, T. sẽ không biết làm sao có thể... “tồn tại” được!?!

Tiếng vậy, nếu thời gian của một ngày, có là 36 hay 48 tiếng thì sẽ vẫn không đủ cho T. Vì, ưu tiên số một trong đời sống của T., hiện tại, chính là Rock & Ro. vậy.

Bây giờ, đi đâu, làm gì, T. cũng mau mau, chóng chóng về nhà với hai tên “khủng bố nhí” của T.

Mẹ Orchid của hai đứa đã hăm he rằng, sau này không dạy ca dao, tục ngữ gì cả, chỉ dạy đọc thơ của Tô Thùy Yên, Cung Trầm Tưởng, Du Tử Lê... Phần tôi, tôi hình dung, ngày nào đó một trong hai đứa đọc câu thơ “  Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển  ”. Hình dung quân “khủng bố” tập đọc thơ của ông ngoại, với cái giọng ngọng líu, ngọng lo... Tôi nghe trong tôi, dấy lên một niềm vui, khó tả.

Tuy nhiên, ngay sau đó, tôi lại phân vân tự hỏi, không biết mình có còn sống tới cái ngày xa xôi ấy?!?

Cũng như tôi không thể biết, khi nào, bao giờ, tôi sẽ phải rời bỏ cái “quê hương thu nhỏ” này?!?

(Mar. 2016)



Tìm kiếm với từ khoá:
Được thanks
Xem thông tin cá nhân
     

Có bài mới 24.01.2018, 13:49
Hình đại diện của thành viên
Zmod of Trao Đổi - Học Hỏi
Zmod of Trao Đổi - Học Hỏi
 
Ngày tham gia: 02.05.2014, 01:36
Tuổi: 32 Nữ
Bài viết: 35936
Được thanks: 5390 lần
Điểm: 9.61
Có bài mới Re: [Xuất bản - Tùy bút] Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời - Du Tử Lê - Điểm: 10
Đang tải Player đọc truyện...
Tốc độ đọc truyện: 0.90x

(Đóng góp ý kiến về player nghe đọc truyện)


Cảm Ơn Sách Vở Nuôi Em Lớn


Cuối năm. Buổi sáng. Nắng ấm. Tôi không thấy những con hải âu xoải đôi cánh thấp, tíu tít gọi nhau, chấp chới nơi bức tường vây bọc khu thương mại. Nhưng tôi nghe được nhiều tiếng phong linh thánh thót hân hoan, nơi chiếc bàn tròn, bao quanh bởi các bạn. Tiếng phong linh thánh thót hân hoan, của Phương Hoa trỗi lên từ năm 17 tuổi - - khi Phương Hoa gặp Đăng Khánh, nhạc sĩ, lần thứ nhất tại lớp tối, trường Anh văn Nguyễn Ngọc Linh, Saigon. Tiếng phong linh đằm thắm quên mình của chị Bích, như những tiếng reo của trầm tích hơn nửa thế kỷ làm vợ Tô Thùy Yên, thi sĩ. Tiếng phong linh hãnh diện của Bùi Xuân Hiến, khi nói về nhan sắc, người bạn đời hiện tại của ông. Ngọc Hoài Phương đọc hai câu thơ viết về cảnh tình của những đôi lứa đã bước vào giai đoạn gần đất xa trời. Đêm/ ngày nhìn nhau... Riêng tác giả “Trường Sa Hành”, Tô Thùy Yên, cao hứng, kể chuyện mình. Từ chuyện thi ca và, những lấp lánh ông nhận được do chữ, nghĩa lung linh, hắt lại...

Nhạc sĩ Đăng Khánh, tác giả “K. Khúc của Lê” thì, say sưa kể lại chiếc cặp da cũ của Phương Hoa, trong gặp gỡ... “trúng thương” ngay lần gặp Phương Hoa, thứ nhất.

Ông nói về những đường chỉ khâu đã mờ bên ngoài lớp da đã cũ. Ông nói về ổ khóa của chiếc cặp táp không còn sử dụng được và, những góc cặp bị sờn của Phương Hoa... Ai đó, trong bàn của chúng tôi, buột miệng: “Ô! Trí nhớ Đăng Khánh tuyệt vời.” Người bạn nhỏ ngồi cạnh tôi, cảm động, nghiêng qua, nói, cuộc tình đẹp và lãng mạn quá phải không anh?

Giữa lúc dòng sông ký ức của Đăng Khánh còn đang dạt dào tiếng phong linh, vẳng lại từ quá khứ thì, một người bạn khác, bất ngờ xuất hiện... Nhập vào dòng chảy của những lượng nước ngạt ngào hương ký ức bị khựng lại...

(Trong một thư riêng cho tôi, khi đã về tới Houston, bạn tôi nói, sẽ trở lại nơi này, để tiếp tục nói về chiếc cặp táp của Phương Hoa, thời mới lớn).

Sau đấy, tác giả “Trường Sa Hành” nối mạch. Ông kể lại những kỷ niệm, cho thấy cung cách ứng xử, tương quan bằng hữu rất mực tử tế, đẹp đẽ của nhiều thế hệ nhà thơ, cùng sống trong một giai đoạn. Giai đoạn hai mươi năm văn học miền Nam... Mỗi mẩu chuyện kể lại của các bạn tôi, đều khiến người bạn trẻ ngồi cạnh tôi, bị khích động. Chốc chốc, người bạn trẻ lại nghiêng đầu, nói nhỏ với tôi, về sự thiếu may mắn của thế hệ cô. Qua tất cả những nghiêng đầu ấy, tôi không nghe được một tiếng phong linh ngân nga niềm vui nào! Ngược lại! Tuồng chúng khảm đục nỗi buồn!

Người bạn trẻ của tôi trưởng thành, bước vào quảng trường chữ, nghĩa với đôi mắt ngơ ngác, thất thần và, một trái tim cớm nắng, khô chát hôm nay, sau nhiều năm, tháng xứ người!

Tôi rất muốn nói với cô rằng, sinh hoạt văn học, nghệ thuật hai mươi năm miền Nam, không chỉ toàn mầu hồng. Nó cũng có những mảng xám. Thậm chí đen. Tối. Hai mươi năm đã qua kia, trong hàng ngũ của những người sáng tác, cũng không thiếu những kẻ vô lại, tỵ hiềm, đố kỵ, núp trong hẻm tối, bịt mặt, ra tay phóng ám khí...

Trong sân chơi văn chương thuở đó, cũng không thiếu những kẻ lừa thầy, phản bạn. Những âm mưu, thủ đoạn, lật lọng để ngoi lên, giành giựt bả vinh quang, tiền bạc... Tuy nhiên, thời chúng tôi cũng rất rạch ròi. Khi phát hiện một kẻ tài thiển, trí cạn, lại hám danh lợi, không cần nhắc nhở nhau, chúng tôi cũng mặc nhiên giữ khoảng cách. Xã giao. Hoặc lặng lẽ xa lánh.

Tôi rất muốn nói với người bạn trẻ rằng, thời của chúng tôi (cũng như ở bất cứ sân chơi văn học, nghệ thuật nào khác), đều có những phân chia đẳng cấp tự nhiên. Chúng tôi cũng có “nhóm”, có “club” hiểu theo nghĩa cùng một mặt bằng, tài năng, văn chương... Nhất là cùng một mặt bằng trí tuệ, nhân cách... Nhưng không vì thế mà họ thiếu tương kính.

Thay vì trả lời cô, tôi chỉ gật đầu. Im lặng. Tôi muốn đóng trọn vai trò người nghe, khi trong bàn, các bạn tôi còn nhiều cao hứng! Tôi không muốn những trả lời, góp ý của tôi, làm giảm đi sự tập trung của cô, vào những mẩu chuyện, các bạn tôi muốn kể... Tôi nghĩ nhiều phần cô không biết, tôi có thói quen im lặng. Lắng nghe. Khi trong mỗi gặp gỡ, có hơn một người muốn nói. Họ cần người nghe...

Tôi không biết sáng đó, có phải vì quá lâu các bạn tôi mới gặp nhau? (Hay vì trong bàn có nhiều nữ lưu?) Nên các bạn tôi, mỗi cá nhân, đã như một “trưởng môn phái võ lâm” hiệp duyên, làm thành một cuộc “Hoa Sơn luận kiếm” nơi chiếc bàn tròn, nhỏ, trong nắng ấm, hành lang café, vắng bóng những con hải âu xoải đôi cánh thấp, tíu tít gọi nhau, chấp chới nơi bức tường vây bọc khu thương mại.

Tôi không nhớ chính xác niềm vui qua đã bao lâu? Nỗi buồn nào còn đọng và, để lại trong tôi, nhiều khoảng trống, khi các bạn tôi đã tán lạc?!? Họ về lại cõi riêng, cùng chiếc bóng và, cuộn chỉ thời gian, ngày một thêm ngắn đi!

Chiều nay, tôi tự cho phép mình ra khỏi công việc vì một niềm vui, món quà tinh thần, (mà) bạn-tôi-thi-sĩ đã ưu ái dành tặng tôi.

Tôi tự cho phép mình, thanh thản rời bàn viết, bước ra vườn sau, ngồi trên một trong những khúc cây (T. xin được từ mấy ông thợ đào cây, cách đây cũng đã hơn năm), để nhâm nhi mẩu đối thoại giữa tôi và bạn-tôi-thi-sĩ. Tôi muốn được sống lại. Muốn im lặng. Lắng nghe tiếng reo của những chân tình, sáng lên từ những khoảng lặng hay, những ngập ngừng, ngắt quãng theo nhịp đập của trái tim bạn mình - - Mặt bên kia của tiếng phong linh hân-hoan-cùng-thời-bằng-hữu.

Ngay khi vừa nhớ lại, trong tôi lại nhen nhúm ý muốn nói người bạn trẻ của tôi, rằng:

“Ở một góc nào khác, phía nào khác, tất cả những gì chúng ta đinh ninh không còn, những tưởng chết rữa đã lâu, trong sinh hoạt bát nháo, chân/ giả hỗn loạn của sinh hoạt văn chương hôm nay, xứ người, sự thật, chúng vẫn còn đó: Những hạt kim cương bất hoại”.

Tôi hy vọng cô cũng biết, theo quan điểm Phật giáo thì, chẳng có gì biến mất: Cái xấu hay cái tốt. Ngọn lửa tắt rồi, không mất. Tiếng nói chúng ta, đã tan vào thinh không, không mất. Khi thân xác chúng ta đã trở về cát, bụi thì, dòng tâm thức bất hoại, chuyển lưu qua trăm, ngàn đời kiếp của mỗi chúng ta, cũng không mất. Nó chỉ tạm rời bỏ thân xác (chiếc áo hay, chiếc rương của tâm thức), để chờ đợi nhập vào một đời sống, khác. Rõ hơn, một thân thể, khác. Và cứ thế, với nghiệp riêng của mỗi sinh linh...

Tôi muốn kể, để cô vững tin rằng, dù thời nào, giai đoạn nào, hoàn cảnh nào, tính tinh ròng văn học, cũng không hề biến mất. Chẳng một quyền năng quỷ mị nào xiết cổ được. Ngay cái đói như thơ của bạn-tôi-thi-sĩ đã đề cập, cũng không làm tan biến tư chất con người! Nó chỉ lu mờ khi không đủ duyên khởi. Nó sẽ sáng lên, rực rỡ, như căn bản nó là, lúc hội đủ điều kiện...

Mẩu chuyện tôi muốn kể cho người bạn trẻ của tôi nghe, cũng chẳng mới mẻ, lạ lẫm gì, trong sinh hoạt mấy nghìn năm văn chương, nhân loại. Nhưng với riêng tôi, trong hoàn cảnh bùn đen sinh hoạt văn học hiện nay, nó lại là ngọn lửa ấm áp. Và nếu biết được, tôi tin, nhiều phần nó sẽ cho lại cô, dòng sông trong trẻo, hân hoan, mới.

Tôi muốn kể cô nghe, chuyện tôi nhận được điện thoại của bạn-tôi-thi-sĩ, cũng vào buổi sáng. (Có thể xế trưa một chút?) Tôi không nhớ chính xác! Nhưng, đó là lúc miền Nam Cali đang bị cái lạnh, hậu quả của những trận bão tuyết côn đồ, vô lại, vung gươm đao ở hầu hết các tiểu bang Đông Bắc và miền Nam Hoa Kỳ khủng bố nhân gian! Chúng khiến nắng miền Tây, sợ hãi, trốn, núp trong những lùm cây khuynh diệp, trên cao; mặc cho gió thổi rát mặt đám hoa tường vy dưới thấp.

Bạn tôi nói, vừa mới rời tay khỏi mấy trang thơ dành cho tôi, trong Giai Phẩm Xuân của tờ báo. Ông đã nghĩ, tương lai, có dịp giới thiệu thơ, ông sẽ đọc cho mọi người nghe nhiều hơn một bài thơ của tôi mà, ông đã thuộc...

Nhưng này, người bạn trẻ của tôi, điều tôi muốn kể, không phải chuyện đó. Điều tôi muốn nói là, xúc động trong tôi đã lên tới cực điểm, khi bạn tôi hỏi, có phải thói quen của bọn làm thơ chúng ta, khi đọc được một bài thơ hay, bắt gặp được một chữ đẹp, như thấy được một thân lau, rung động giữa im lặng ngàn lau, thì, tình yêu thi ca cuồng dại trong chúng ta, thức dậy? Như thể đó là bệ phóng cảm xúc tương ứng, ném chúng ta vào vô tận?

Tôi nói, đúng vậy. Chúng ta là một bọn... “điên” trong mắt nhìn nhân gian, đời thường. Bạn tôi thấp giọng, tựa thú nhận sự “không phải” chí ít cũng ngay lúc đó, của bạn tôi, với thi ca. Bạn tôi nói, bài thơ nhỏ của tôi, khiến bạn tôi muốn xô bàn, hất ghế, đứng dậy, để làm thơ... Nhưng trách nhiệm không chỉ với mình mà, với bao người khác, khiến bạn tôi không thể! Báo xuân chưa xong, dù đã một lần bạn tôi ngất, xỉu trên những trang chữ của bằng hữu khắp nơi... Bạn tôi nói, cho bạn tôi “ké” vào bài thơ nhỏ của tôi, hai chữ “làm thơ” như thể đó là một tương tác bằng hữu nhìn, thấy và nhớ nhau...!

Tôi nghĩ, không cần nói thêm, người bạn nhỏ của tôi cũng hiểu, tôi xúc động biết chừng nào!!! Tôi nói nhanh, tuồng sợ bạn tôi hay ai đó, ngắt lời:

“Ô! Tuyệt vời! Bạn tôi! Vô tình bạn đã cho tôi thêm một buổi sáng hạnh phúc. Hơn thế nữa, bạn đã cho tôi một kỷ-niệm-lớn.”

(Khi nhắc tới hai chữ “kỷ niệm”, trong tôi ý niệm “kỷ niệm cũng có nhan sắc, đời sống riêng, của nó”... Mà, tôi từng viết xuống, trở về với tôi, như một tia chớp hiếm hoi, rực rỡ.)

Bạn tôi đọc:

“cảm ơn sách vở nuôi em lớn
con chữ nuôi người trong giấc mơ.
hồn nuối rưng rưng từng khối đá
tôi trầm mình trong em: đời sau.”

Xong. Bạn tôi nói, bạn tôi muốn thay hai chữ “đời sau” bằng “làm thơ”. Bạn tôi giải thích với hai chữ này, bạn tôi cũng đã vừa... “làm thơ”... trong hoàn cảnh đang mê mê với công việc của mình!!!

Mặt khác, bạn tôi cũng cho thấy bạn tôi biết rõ, khi tôi thường ra khỏi bài thơ của mình, bằng một câu kết bỏ lửng, lại ở câu thứ ba, âm trắc thì, đó là cánh cửa mở, mời bằng hữu, người đọc tham dự vào bài thơ bằng câu thứ tư... Bạn tôi đọc lại khổ thơ ấy, cùng với câu kết bỏ lửng, ý chừng sợ một bên tai điếc lặc, điếc lè của tôi, sẽ nghe chữ “tạc” thành chữ “tộ”:

“cảm ơn sách vở nuôi em lớn
con chữ nuôi người trong giấc mơ.
hồn nuối rưng rưng từng khối đá
tôi trầm mình trong em: làm thơ
cảm ơn hiện tại: không sau, trước.”

Trước khi chấm dứt cuộc điện đàm bạn tôi nhắn nhủ tôi, đừng công bố. Đợi khi nào bạn tôi không còn nữa...

(Bạn tôi làm như ông có thẩm quyền quyết định giữa chúng tôi, đứa nào được phép đi trước! Đứa nào phải đi sau!?!)

Người bạn nhỏ của tôi đâu biết, chính dặn dò thêm này của bạn tôi, đã khiến tôi muốn chảy nước mắt...

Lặng đi giây lát, tôi tự đánh tháo mình, bằng nhắc nhở bạn tôi, hãy quay về công việc...

Sau đấy, dư âm của cuộc nói chuyện ngắn ngủi, vẫn lung linh trong tôi, những hồi phong linh, tri kỷ. Tưởng chừng khôn dứt. Tôi hân hoan nhận ra, giao tình giữa chúng tôi, không khoảng cách. Không mặc cảm. Tôi hạnh phúc nhận ra, chúng-tôi-được-sống-cùng-thời. Hạnh phúc “thấy” nhau! Và, tôi muốn khoe với cô, hạnh-phúc-tôi, đó.

Tôi nhớ hơn một lần H.T. bảo tôi, vì bạn, nếu có bị gán nhãn “áo thụng vái nhau” thì cũng tốt thôi. Chỉ sợ bạn không có gì để mình ca ngợi!

Ngẫm lại, tôi thấy H.T. đúng. Rất đúng. Vì, trong lặng lẽ, chúng tôi luôn đau đáu trông đợi thi ca, âm nhạc... của đứa này hoặc đứa kia, ngày một đẹp hơn. Tốt hơn. Đó là thứ tình thân riêng mà, cả hai chúng tôi đã cùng có được với Nguyên Sa.

Kể lại chuyện này với bạn nhỏ, tôi chỉ muốn nhắc những người bạn trẻ của tôi, hãy tin, dù thời nào, giai đoạn nào, hoàn cảnh nào thì, tính tinh ròng của văn học, cũng không hề biến mất. Chẳng một quyền năng, quỷ mị nào xiết cổ, chôn sống được nó. Nó chỉ lu mờ khi không đủ duyên khởi. Nó sẽ sáng lên, rực rỡ, như tự thân nó là, lúc hội đủ điều kiện.
(Nếu có mất chăng, là sự vong thân của chính chúng ta trong đời sống, trong văn chương mà thôi!)

Tôi muốn nhấn mạnh với người bạn trẻ của tôi, một lần nữa: Theo quan điểm Phật giáo thì, chẳng có gì biến mất: Cái xấu hay cái tốt. Ngọn lửa tắt rồi, không mất. Tiếng nói chúng ta, đã tan vào thinh không, không mất. Khi thân xác chúng ta đã trở về cát, bụi thì, dòng tâm thức bất hoại, chuyển lưu qua trăm, ngàn đời kiếp mỗi chúng ta, vẫn không mất. Nó chỉ tạm rời bỏ thân xác, chiếc áo hay, phương tiện của tâm thức, để chờ đợi nhập vào một đời sống bắt đầu, khác. Rõ hơn, một thân thể khác. Và cứ thế, với nghiệp riêng của mỗi sinh linh...

Bạn trẻ của tôi ơi, hãy tin, tất cả, vẫn còn đó. Nguyên vẹn. Như tấm lòng tương tác của bạn tôi, thể hiện qua mấy chữ bạn tôi, dành riêng cho một bài thơ của tôi, không mất!

*

Tôi đứng lên, trở lại bàn làm việc, lúc nắng chiều liu điu, đã chia tay mái nhà riêng của Cocaine, Chí Phèo, Logan; rớt xuống chân hàng cây găng thấp. Tôi tự hỏi, có cần thiết phải kể chuyện chúng tôi, với H.T. chăng?

Câu trả lời, có ngay trong tôi là không! Bởi vì, nghĩ cho cùng, cách gì, những trận bão tuyết côn đồ, vô lại cũng không thể trấn áp mãi một tiểu bang hoặc, một nơi chốn nào, trên mặt đất...

Như ngày mai, mặt trời sẽ rực rỡ trở lại, với biết bao điều tử-tế-ấm-áp.

Những tử tế, ấm áp vốn sẵn trong mỗi con chữ (mặt bên kia của mặc cảm thua kém, đố kỵ), có phải?

(Garden Grove, Feb. 2014)


Tìm kiếm với từ khoá:
Được thanks
Xem thông tin cá nhân
     
Có bài mới 24.01.2018, 13:53
Hình đại diện của thành viên
Zmod of Trao Đổi - Học Hỏi
Zmod of Trao Đổi - Học Hỏi
 
Ngày tham gia: 02.05.2014, 01:36
Tuổi: 32 Nữ
Bài viết: 35936
Được thanks: 5390 lần
Điểm: 9.61
Có bài mới Re: [Xuất bản - Tùy bút] Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời - Du Tử Lê - Điểm: 10
Đang tải Player đọc truyện...
Tốc độ đọc truyện: 0.90x

(Đóng góp ý kiến về player nghe đọc truyện)


“Em Ơi, Hà Nội Phố”


Buổi trưa nồng bụi. Thành phố phồng, rộp theo những cơn nắng châm chích trên từng tấc thịt, da; tuồng đã bị nấu nhừ, nung chín. Tôi lẽo đẽo theo chân Hà Quang Minh. Những đoạn đường phải, trái ngắn. Những ngọn cây già, mốc, không có nổi cho chính nó, chút bóng mát liu điu. Minh mở cửa. Quán vắng, âm âm, chia khu. Những chiếc ghế bành đợi khách. Tôi đợi một người. Đợi tác giả “Em ơi, Hà Nội Phố”. Đợi Phan Vũ. Một người tôi không quen. Một tên gọi chỉ mới gần đây, dấy lên trong tôi, một điều gì, như muốn nói với ông, lời cảm ơn. Mọi chuyện khởi đi từ P. Kim ở Seattle, khi Kim gửi cho tôi qua không gian ảo, ca khúc “Em ơi, Hà Nội phố.”

Như thường lệ, ca khúc chỉ có tên nhạc sĩ. Nhạc sĩ Phú Quang. Không hiểu từ đâu, nguyên do nào, sau khi nghe tới lần thứ ba:

“Ta còn em cây bàng mồ côi mùa đông
Ta còn em nóc phố mồ côi mùa đông
Mảnh trăng mồ côi mùa đông.
Mùa đông năm ấy
Tiếng dương cầm trong căn nhà đổ
Tan lễ chiều sao còn vọng tiếng chuông ngân
Ta còn em một màu xanh thời gian
Một chiều phai tóc em bay
Chợt nhòa, chợt hiện
Người nghệ sĩ lang thang hoài trên phố
Bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường...  ”

Câu hỏi “Tan lễ chiều sao còn vọng tiếng chuông ngân?” và, thú nhận chua xót, như một tuyệt vọng tâm thế: “Người nghệ sĩ lang thang hoài trên phố/ bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường”, đã như những ngón tay hồ nghi, chỉ tôi về một hướng khác. Hướng thi ca. Chí ít, cũng là điều giống như thế.

Qua tra cứu, tôi “gặp”... Phan Vũ. Tôi ở với tiếng thơ của ông, như ở với niềm hoan lạc mà chữ và, nghĩa, hình ảnh và, giai điệu đã bất ngờ mang đến cho tôi. Dù trong ký ức tôi, không hề một Hà Nội với:

“  Ta còn em mùi hoàng lan
Ta còn em mùi hoa sữa
Con đường vắng rì rào cơn mưa nhỏ
Ai đó chờ ai tóc xõa vai mềm...”

Hay:

“Ta còn em hàng phố cũ rêu phong
Và từng mái ngói xô nghiêng
Nao nao kỷ niệm
Chiều Hồ Tây lao xao hoài con sóng
Chợt hoàng hôn về tự bao giờ?  ”

Hà Nội của tôi trước 1954, là những cây sấu trên đường Hàm Long. Rặng liễu vây quanh hồ Thiền Quang! (Thời gian đó, được biết nhiều dưới tên hồ Halais – trên đường Rue Halais – Trước khi được đổi thành Nguyễn Du.)

Hà Nội của tôi, trước 1954 là những cây bàng lá đỏ. Sân trường Hàng Vôi. Những chuyến tầu điện leng keng từ trung tâm thành phố, về Chợ Hôm. Hồ Hoàn Kiếm với ông Tầu bán “Phá Sa”. Đền Ngọc Sơn. Nhà Thủy Tạ... Nơi tuổi thơ tôi trải qua với nhiều câu hỏi không giải đáp. Những câu hỏi rùa thần hay Tháp Bút? Những sớm mai, những chiều sương, mây mù dệt lụa mặt hồ, tôi trông chờ thần Kim Quy nổi lên, cùng kiếm báu ngậm ngang miệng...

Tôi cũng từng được anh Q. tôi, dẫn đi chơi Hồ Tây, cho ăn bánh tôm. Nhưng chưa bao giờ tôi có cho mình câu hỏi (nỗi buồn hoang lạnh?) “chợt hoàng hôn về tự bao giờ” (?)

Tuy nhiên, bài thơ/ ca khúc đã nhói buốt cho tôi một Hà Nội khác. Hà Nội của “tiếng dương cầm trong căn nhà đổ.” Hà Nội của “từng mái ngói xô nghiêng”...

Cuối cùng, cửa mở. Tôi không biết người đàn ông vẫn lực lưỡng ở tuổi ngoài tám mươi đã mang theo ông cái nóng rộp da? Hay chính cái nóng châm chích đã đẩy ông ào vào? Chỉ biết, cảm nhận đầu tiên của tôi về tác giả “Em ơi, Hà Nội phố” tựa như sự ngỡ ngàng trước một Từ Hải râu ria, bậm trợn, bước ra từ “Đoạn trường tân thanh” của Nguyễn Du? Hay, một Alexis Zorba, nhân vật của Nikos Kazantzakis trong “Zorba the Greek”, vì tính hồn nhiên, quyến rũ mạnh mẽ của ông?

Tôi cũng không biết cái ngoại hình vạm vỡ của tác giả bài thơ “Em ơi, Hà Nội phố” đã làm đầy, làm chật quán café giữa trưa; ghế, bàn ít phút trước, còn bâng khuâng chờ khách? Hay giọng nói sang sảng, câu chuyện, tiếng cười, giọng đọc thơ rất Hà Nội của ông, đã lấp đầy mọi khu vực?

Chỉ biết, cuối cùng tôi đã gặp người tôi muốn ngỏ lời cám ơn. Nhà thơ, họa sĩ, kịch sĩ, đạo diễn Phan Vũ.

Chỉ biết, rất nhậm lẹ, hồn nhiên, tác giả “Em ơi, Hà Nội Phố” đã như một cơn lốc quyến rũ bạo liệt, cuốn tất cả chúng tôi dạt trôi ngược, xuôi, cao, thấp theo những lênh đênh của định mệnh bài thơ (như định mệnh tình cảm đời ông?) khởi tự những ngày chia đôi đất nước.

Tôi vẫn nghĩ, mỗi tác phẩm, nhất là những tác phẩm lớn, tự thân vốn có cho riêng nó một đường bay, trước ngỡ ngàng tác giả. Cũng thế, trường hợp của Phan Vũ với “Em ơi, Hà Nội phố.”

Nhờ giáp mặt để nói lời cám ơn, tôi mới biết, bài thơ không chỉ có 21 câu, như ca khúc đã phổ biến. Mà, “Em ơi, Hà Nội phố” là một trường khúc, dài 443 câu, phân bổ cho 24 đoạn.

Mỗi đoạn, theo tôi, là một gam màu, một mảnh puzzo, khi ráp lại, thành toàn cảnh Hà Nội tháng 12 năm 1972. Ngày họ Phan sinh đẻ “Hà Nội phố”, ông đã bước khá sâu qua tuổi 40.

Không biết có phải vì đã bước khá sâu vào tuổi “Tri thiên mệnh” hay không mà, người đầu tiên họ Phan cho chiêm ngưỡng dung nhan đứa con tinh thần ngoại khổ của mình, là Xuân Diệu.

Tôi không biết những người cùng tôi (luôn bàn ghế, ngôi quán, cái nóng, con đường, thành phố xế chiều) nghe “Alexis Zorba” Phan Vũ đọc trường khúc “Hà Nội phố” của ông, nghĩ gì, cảm gì? Riêng tôi có bất ngờ to lớn, là sự kiện ông cho biết, bài thơ được viết vào tháng 12 năm 1972. Khi Hà Nội trân mình chịu đựng những đợt B-52, ném bom. Trải thảm.

Tiết lộ của tác giả, chỉ như một chú giải hoàn cảnh ra đời đứa con tinh thần của mình. Nhưng với tôi, vô tình ấy, lại như khối lửa và, thất thanh tiếng sét, thình lình xé toang bóng tối bưng bít, hiển lộ ký ức bài thơ (đoạn trường tác giả).

Tôi muốn nhấn mạnh hai chữ “ký ức”, vì ký ức tôi không có Hà Nội, 72. Bài thơ cho tôi những hình ảnh tương phản ngột ngạt, giữa một Hà Nội thanh bình xưa và, hình ảnh một Hà Nội sơ tán. Một Hà Nội trống hoác. Một Hà Nội chết nghẹn. Một Hà Nội chín, nẫu hoang vu:

“Cơn mưa đầy
Những hố sâu trước cửa
Chiếc thuyền giấy lang thang
Không bến đỗ...

(...)

Ta còn em cánh cửa sắt
Lâu ngày không mở.
Nhà ai?”  [7]

Ký ức tôi vẫn xanh thẫm một Hà Nội những gốc bàng xù xì, khô, to sẹo hưng, phế. Những hàng sấu, chứng nhân buồn/ vui bao đời hai hè phố. Những cây phượng giấu giếm tiếng ve mùa hè, trên cao. Con đường bờ sông dẫn ra đê Hồng Hà cát bồi, ngút mắt. Những cây xoan lá nõn, reo, ngân ngày nở hoa, đơm trái. Những búp đỏ lựng, thơm tho hoa gạo - - Trôi từ Kim Bảng/ Sông Đáy tới Năm cửa ô. Tiếng rao phở đêm, quyến rũ tới chảy nước miếng. Như những sớm mai tôi, cổng trường Hàng Vôi táo dầm, mùa thu; bài vè kẹo kéo, mùa đông. Ngây ngất.

Ký ức tôi vẫn bâng khuâng, huyền bí tiếng chuông, mõ từ ngôi chùa nép mình lòng ngõ Tràng An. Con ngõ âm âm nối Triệu Việt Vương nhập thân Phố Huế, nơi tôi ở những ngày cuối cùng, Hà Nội. Nhưng ký ức tôi không có một Hà Nội, 72, Phan Vũ.

Hà Nội, 72 của họ Phan, là những tháng, ngày B-52, ném bom-trải-thảm tử/ sinh, còn/ mất trộn lẫn... mù, điếng phận người:

“Ta còn em tiếng dương cầm.
Trong khung nhà đổ
Lả tả trên thềm
Betthoven và Sonate Ánh Trăng.
Nốt nhạc thiên tài lẫn trong mảnh vỡ...

(...)

Ta còn em những tràng pháo tay vang dậy.
Đêm lộng lẫy!
Cô gái dương cầm đứng giữa rừng hoa,
Nước mắt lã chã trên áo đỏ.
Rồi một ngày tả tơi,
Loạn gió.”  [8]

Ký ức tôi cũng không có tiếng đàn câm. Như những phận số bỗng dưng, một sớm chia ly hình/ bóng:

“Ta còn em một đam mê.
Một vật vã,
Một dang dở,
Một trống không,
Một kiếp người,
Những phím đàn long...”  2

Hay:

“Em ơi! Hà Nội phố.
Ta còn em đường lượn mái cong
Ngôi chùa cổ.
Năm tháng buồn xô lệch ngói âm dương.

(...)

Ta còn em một cuộc tình
Như một bài thơ.
Mỗi nỗi đau gặm mòn thêm phận số.
Nhật ký sang trang ghi thêm nỗi nhớ...”  [9]

Không có trong ký ức nghèo nàn Hà Nội của mình, nhưng tôi cảm nhận được nhiều (rất nhiều) những nốt lặng giữa “Năm tháng buồn xô lệch ngói âm dương.” Hay “Mỗi nỗi đau gặm mòn thêm phận số”, của Hà Nội, 72, Phan Vũ, tán lạc hồn vía. Trắng xóa ngày mai!

Tôi vẫn nghĩ, tùy kiến thức, tập quán cảm nhận mà, mỗi cá nhân tiếp cận, đi vào tác phẩm văn chương, công trình nghệ thuật thuận/ nghịch khác nhau.

Tuy nhiên, nếu có những tác phẩm hiện ra như một cánh rừng, thách đố người thưởng ngoạn tự tìm lối... Thì, cũng có những tác phẩm, cung cấp cho ta những cụm từ hay, chỉ một chữ, (tôi gọi là từ-chìa-khóa), giúp ta dễ dàng khám phá khu rừng thi ca nguyên sinh của tác giả.

Từ-chìa-khóa trong trường khúc “Hà Nội phố” của Phan Vũ là tính-từ “Còn.” “Còn”, (nghịch nghĩa với “Mất”), là chìa khóa tác giả trao cho người đọc, để mở cửa vào mọi đền đài ký ức trong cảnh thổ Hà Nội, 72, của họ Phan.

Suốt lộ trình trường khúc 443 câu, họ Phan không mang vào trong thơ ông, những khẩu hiệu. Dọc lộ trình trường khúc 443 câu là những nhức buốt thân phận, kiếp người, nạn nhân chiến cuộc. Cụ thể hình ảnh:

“Đôi tân hôn chưa kịp nằm chiếu hoa
Đã có tên trong vòng hoa tưởng niệm...
Một tháng Chạp trắng khăn sô,
Khói hương dài theo phố.
Một tháng Chạp
Thâu đêm
Mẹ
Thức.
Hóa vàng...”  [10]

Làm người đọc chấn động tâm can, ngàn lần hơn biểu ngữ, khẩu hiệu.

Hoặc:

“Tháng chạp con đường ngẩn ngơ,
Dãy phố thành tọa độ.
Khu trắng không người ở,
Dòng chữ phấn ghi trên cánh cửa,
Lời thề của người bỏ phố:
–  Còn một đống gạch, còn trở về nhà cũ!
Sập gụ, tủ chè, sách xưa và bình cổ,
Thí thân cho mất cho còn!”  2

Hoặc nữa:

“Một tháng Chạp,
Cây bàng mồ côi, mùa đông,
Nóc phố mồ côi, mùa đông,
Mảnh trăng mồ côi mùa đông.
Tháng Chạp năm ấy in hình bao mộ phố!”  3

Tác giả “Hà Nội phố”, theo tôi, là một trong những tác giả hiện thân của nhân cách thi sĩ, làm nên giá trị tác phẩm.

Khi nhấn mạnh tính từ “còn” như một từ-chìa-khóa mở vào mọi đền đài trong toàn cảnh không gian Hà Nội, 72 của Phan Vũ, tôi muốn nói tới phần bên kia, mặt tiêu trầm, khuất lấp. Mặt làm thành linh hồn bài thơ.

Dọc lộ trình trường khúc “Hà Nội phố”, 443 câu của họ Phan, người ta thấy ắp đầy hình ảnh. Âm thanh. Như tiếng giầy, bước chân. Tiếng chuông nhà thờ. Tiếng họp chợ sớm, khuya. Tiếng mõ giấu mình đâu đó trong trong ngõ. Tiếng đàn guitar. Tiếng hát Trương Chi. Hình ảnh những chuyến tầu đêm vào ga. Tiếng rao hàng. Tiếng cười, khóc. Tiếng tầu điện lanh canh chở buồn, vui Hà Nội qua 36 phố, tới 5 cửa ô... Hình ảnh cô hàng hoa. Tiếng đọc truyện Kiều của bà bán quán. Tiếng lá rơi. Tiếng thang gỗ cũ vặn mình. Tiếng cánh cửa sắt cọt kẹt mở vào ngôi nhà không người ở. Hình ảnh những người yêu nhau, tìm nhau, hò hẹn/ chia tay. Những thầm thì thương yêu, như những hạt mầm tốt tươi ươm cho Hà Nội đời kế. Tiếng khóc của trẻ sơ sinh, như một phần của toàn cảnh Thăng Long ngày, tháng cũ...

Nhưng tất cả chỉ là hồi tưởng. Chúng là những ngọn nến cầu siêu, gọi hồn Hà Nội. Những ngọn nến làm sáng thêm, lung linh hơn, tan tác.

“Hà Nội phố” của Phan Vũ biến tâm hồn tôi thành chiếc nêm tội nghiệp - - Chêm giữa mất/ còn. Hay tôi là con tin của hồ nghi, nhiều câu hỏi? Lúc tiếng hát Thanh Lam (?) qua ca khúc của Phú Quang, vọng về:

“Ta còn em một màu xanh thời gian
Một chiều phai tóc em bay
Chợt nhòa, chợt hiện
Người nghệ sĩ lang thang hoài trên phố
Bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường...”

Tôi không biết người không nhớ phố hay, phố đã quên người?

Tôi cũng không biết hình ảnh, âm thanh nhớ người hay, người tương tư âm thanh, hình ảnh? Đó là xâu chuỗi hình ảnh, tiếng động mà, sự vắng mặt tương tác nhau. Như chiếc lá rơi tạo thanh âm trên mặt phố. Từ đó, phố, người đón nhận những âm vang quá khứ. Hoặc ta vốn có sẵn hình ảnh, tâm tưởng về chiếc lá; nên ký ức mở cửa đón chào?

Trường hợp nào, với tôi, toàn cảnh Hà Nội, 72 của Phan Vũ vẫn là những khoảng lặng mênh mông, nối những khoảng lặng tê điếng. Toàn cảnh Hà Nội, 72, là sự vắng mặt của chính Hà Nội. Tựa những thước phim câm. Không tiếng.

Vắng mặt đầu tiên, trong trường khúc Hà Nội, 72, của họ Phan, trong ghi nhận của tôi, là sự sống, sắc mầu. Chúng đã bị/ được người Hà Nội mang theo khi sơ tán...

Một thành phố không còn thị dân, là thành phố hoang. Thành phố chết. Người Hà Nội, 72, bỏ Hà Nội mà đi, không chỉ đem theo sự vắng mặt của mình. Họ còn để lại sau lưng, còn khêu thức nhiều vắng mặt khác!

Tôi muốn nói tới những vắng mặt của chim muông. Những tiêu sơ thiên nhiên, cảnh, vật mà, con người trong đó, thấy như thất lạc chính mình:

“  Em ơi! Hà Nội phố!
Ta còn em ráng đỏ chiều hôm
Đôi chim khuyên gọi nhau trong bụi cỏ.
Đôi guốc bỏ quên bên ghế đá...”  [11]

Hoặc:

“... Chiếc lá rụng.
Khởi đầu ngọn gió.
Lao xao sóng biếc Tây Hồ.
Hoàng hôn xa đến tự bao giờ?

(...)

“Em ơi! Hà-Nội-phố!
Ta còn em con đê lộng gió.
Dòng sông chảy mang hình phố.
Cô gái dựa lưng bên gốc me già.
Ngọn đèn đường lặng thinh
Soi bờ đá...”  [12]

Vắng mặt kia, là những tấm bảng chỉ đường. Tất cả đều chỉ về một phía. Phía của tiêu trầm nhân sinh. Phía của hoang vu cảnh, vật. Côi cút lên rêu:

“Em ơi! Hà Nội phố!
Ta còn em lô xô màu ngói cũ
Hiu quạnh
Một ngôi nhà.

(...)

Ta còn em con đường đá
Lát bao kỷ niệm?
Cây si kia trồng tự năm nào?

(...)

Ta còn em đống than tro,
Một ngày gió nổi,
Mớ giấy tiền,
Phù du của nả.
Hai cõi âm dương,
Mịt mù bụi phố!”  [13]

Nhưng, vẫn theo tôi, có một vắng mặt hiện ra, tự thân lại mang trong nó một vắng mặt khác. Tôi muốn gọi đó là vắng mặt mang tính vấn nạn. Câu hỏi lớn.

Vắng mặt ấy xuất hiện nhiều lần, qua nhiều câu thơ, dọc lộ trình trường khúc:

Đó là vắng-mặt-câu-hỏi về người con gái và, “tiếng dương cầm trong căn nhà đổ”? Về hình ảnh “cô gái áo đỏ Venice/ xa Hà Nội.” Và:

“Ta còn em những tràng pháo tay vang dậy
Đêm lộng lẫy!
Cô gái dương cầm đứng giữa rừng hoa,
Nước mắt lã chã trên áo đỏ...”  2

Trả lời câu hỏi về vắng mặt như một bệt màu chói gắt trong nền tranh rêu xám này, tác giả cho biết:

– Đó là dương cầm thủ Trịnh Thị Nhàn, rất nổi tiếng tại Âu châu từ nhiều chục năm qua. Một người bạn hàng xóm, thân với ông từ thuở nhỏ. Trịnh Thị Nhàn ở phố Quán Thánh. Cùng với Đặng Thái Sơn, cô là học trò cưng của bà Thái Thị Liên.

Năm 1945, Hà Nội tiêu thổ kháng chiến. Ở vùng kháng chiến, không có piano, có thời gian bạn ông đã phải học bằng cách vẽ lại hình dạng, các phím dương cầm trên tấm phản gỗ... Thời gian trước sơ tán, ở Hà Nội, buổi tối, nhất là những đêm mưa, ông thường qua thăm, thả tâm hồn mình trôi trong tiếng dương cầm của bạn...

Ông kể:

“Cô bạn tôi sau đó, được sang Nga học piano. Rồi định cư tại Pháp. Cô được mời trình diễn khắp Âu châu. Nhắc tới tên cô, những người hâm mộ dương cầm ở Âu châu, hầu như chẳng mấy ai không biết. Tuy nhiên, đời sống tình cảm của cô ấy thì lại quá bi đát. Cô bạn tôi không may mắn, sớm bị thất vọng, đổ vỡ ngay từ cuộc hôn nhân ngắn ngủi thứ nhất...”

Họ Phan cũng cho biết thêm, đoạn thơ:

“... Căn gác trọ đường vào bằng cửa sổ
Lão Mozard hàng xóm
Bảy nốt cù cưa.
Từng đêm quên giấc ngủ...”

Cũng đi ra từ tiếng dương cầm lộng lẫy của Trịnh Thị Nhàn. Kỷ niệm thời niên thiếu, hai người.

Là một trong những vắng-mặt-câu-hỏi của bức phù điêu, Hà Nội, 72, của Phan Vũ vậy.

Tôi nghĩ, những người yêu mến thơ Phan Vũ, đa số biết rằng, lãnh vực hay sở trường của họ Phan là điện ảnh. Ở vị trí hàng đầu trong lãnh vực nghệ thuật thứ bảy từ những năm cuối thập niên 1940 (thời phôi thai nền điện ảnh Việt Nam) Phan Vũ là bằng hữu thân thiết của nhiều tên tuổi lẫy lừng thời đó. Như Ðặng Ðình Hưng, Trần Dần, Phùng Quán... lãnh vực văn chương; Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng... lãnh vực hội họa.

Ðề cập tới hai tên tuổi lớn của hội họa là Bùi Xuân Phái và, Nguyễn Sáng, ý tôi muốn nhắc tới câu trả lời của nhà thơ Phan Vũ, dành cho một nhà báo ở Việt Nam, đại ý: Trước tài năng chói lọi của họ, tác giả “Hà Nội phố” không dám cầm cọ. Mãi tới khi bước vào tuổi 70, ông mới vẽ. Và, dư luận ghi nhận, cũng như với thi ca, hội họa đã mở rộng cánh cửa chào đón ông. Tựa chào đón một họa sĩ thực sự có tài.

Như thắc mắc của một số người, tôi không biết ngôn ngữ điện ảnh ảnh hưởng tới ngôn ngữ thi ca của họ Phan? Hay ngược lại?

Theo tôi, hai bộ môn nghệ thuật, văn học này, ít nhất cũng có chung nhau một mẫu số. Mẫu số hình ảnh. Nhưng tôi vẫn nghĩ, hình ảnh trong điện ảnh là những liên-ảnh. Nói cách khác, ngôn ngữ điện ảnh là ngôn-ngữ-mở. Hiểu theo nghĩa, căn bản hình ảnh này khơi mở, mời gọi hình ảnh khác.

Thí dụ, khung cửa sổ mở vào một khoảng trời u ám, vần vũ mây đen, báo trước cho người xem hiểu rằng, hình ảnh sau đó, nhiều phần sẽ là một trận mưa. Hay nhân vật trong phim sẽ hồi tưởng tới một quá khứ ảm đạm, buồn bã... Chiếc cầu nối giữa hai hình ảnh hay tâm trạng, trong trường hợp này, là khoảng trời u ám, vần vũ mây đen...

Tôi muốn gọi đó là ngôn-ngữ-mở. Trong khi ngôn ngữ của thi ca, vẫn theo tôi, là ngôn-ngữ-khép. Hiểu theo nghĩa kiệm lời. Ít chữ.

Thi ca cho phép người làm thơ “nhẩy cóc” từ hình ảnh, trạng thái này qua hình ảnh, trạng thái khác. Không nhất thiết phải có một chiếc cầu liên kết đôi bờ. Chiếc cầu, nếu cần thiết phải có, sẽ do chính độc giả (tùy trình độ, cảm quan) thiết lập. Ðó cũng là những khoảng trắng, mang tính liên tưởng văn học mà, thi ca để dành cho người đọc.

Tỷ như một trong những câu thơ gây ấn tượng mạnh mẽ cho nhiều người, ở trường khúc “Hà Nội phố” của Phan Vũ là:

“Ta còn em tiếng dương  cầm
Trong căn nhà đổ...”

Nếu hình ảnh, âm thanh này xuất hiện trong một cuốn phim thì, đạo diễn (Phan Vũ) trước (hoặc sau), phải có đoạn phim ghi lại hình ảnh ngôi nhà thời nguyên vẹn. Hình ảnh người nữ, dương cầm thủ (dù chỉ dáng ngồi), cùng cây đàn, tiếng đàn... Nhưng ở cương vị thi sĩ, tác giả chỉ cần dùng tính từ “còn” người đọc sẽ liên tưởng tới những hình ảnh, âm thanh, chiếc đàn, người chơi đàn đã... vắng. Mất.

Nói cách khác, “Hà Nội phố” của Phan Vũ, theo tôi, là một cuốn phim vĩ đại, đánh dấu một giai đoạn, một thời kỳ Hà Nội. Nó cho Hà Nội, 1972 một linh hồn giữa khi cảnh vật, con người đã tiêu trầm hồn, tính.

Bài thơ của họ Phan còn cho thấy tương tác máu, thịt giữa hai loại hình nghệ thuật. Một liên-ảnh, một hợp hôn không thể tốt đẹp hơn, rực rỡ hơn giữa nghệ thuật và, văn học.

Ðịnh mệnh của “Hà Nội phố,” do đấy, tôi nghĩ, là định mệnh bất phân ly một phần lịch sử Hà Nội.

Hơn một lần tôi nói với T. về ước ao, một trưa nào, không cần Ðoàn Thạch Hãn giới thiệu mà, chính chúng tôi sẽ là người mời Hãn, mời Hà Quang Minh, Ngô Kinh Luân... trở lại với thành phố phồng, rộp những cơn nắng châm chích trên từng tấc thịt, da, tuồng đã bị nấu nhừ, nung chín...

Chúng tôi sẽ cùng mở cửa bước vào ngôi quán xưa. Ngôi quán âm âm, chia khu và, những chiếc ghế bành đợi khách...

Bằng cách riêng của mỗi người, lần này, tôi tin, chúng tôi sẽ được chiêm ngưỡng những bức phù điêu “Hà Nội phố” của Phan Vũ, cùng khắp tất cả các bờ tường. Và, ắp đầy không gian âm âm kia, sẽ là âm giai lộng-lẫy-ngậm-ngùi của ca khúc “Em ơi, Hà Nội phố”, Phú Quang.

Tôi nghĩ, có thể nhiều phần, T. sẽ thay mặt chúng tôi, ngỏ lời cám ơn Phan Vũ. Cảm ơn Phú Quang. Tôi cũng nghĩ, có thể nhiều phần, T. sẽ không quên cảm ơn cả những chiếc ghế bành đợi khách (?)

(Apr. 2012)


[7]  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.

[8]  , 2  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.

[9]  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.

[10]  , 2, 3  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.

[11]  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.

[12]  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.

[13]  , 2  Theo bản chung quyết, tác giả cung cấp.


Tìm kiếm với từ khoá:
Được thanks
Xem thông tin cá nhân
      Xin ủng hộ:  
       
Trả lời đề tài  [ 21 bài ] 
     
 



Đang truy cập 

Không có thành viên nào đang truy cập


Bạn không thể tạo đề tài mới
Bạn không thể viết bài trả lời
Bạn không thể sửa bài của mình
Bạn không thể xoá bài của mình
Bạn không thể gởi tập tin kèm
Hi, Khách 
Anonymous

Tên thành viên:

Mật khẩu:



Đề tài nổi bật 
1 • [Cổ đại] Thịnh sủng - Cống Trà

1 ... 52, 53, 54

2 • [Hiện đại] Ông xã xấu xa anh đừng hư quá - Phong Phiêu Tuyết

1 ... 49, 50, 51

3 • [Hiện đại] Nhân gian hoan hỉ - Tùy Hầu Châu

1 ... 29, 30, 31

4 • [Hiện đại] Chọc nhầm sếp lớn - Phù Sinh Y Thủy

1 ... 40, 41, 42

5 • [Cổ đại] Sổ tay tiến hóa thành yêu hậu - Ninh Dung Huyên

1 ... 28, 29, 30

6 • [Cổ đại - Trùng sinh] Thừa tướng yêu nghiệt sủng thê - Sương Nhiễm Tuyết Y

1 ... 99, 100, 101

7 • [Hiện đại - Trùng sinh] Cô vợ ngọt ngào bất lương - Quẫn Quẫn Hữu Yêu

1 ... 203, 204, 205

8 • [Xuyên không - Dị giới] Tà phượng nghịch thiên - Băng Y Khả Khả

1 ... 147, 148, 149

9 • [Cổ đại - Trùng sinh] Đích nữ vô song - Bạch Sắc Hồ Điệp

1 ... 118, 119, 120

10 • [Xuyên không] Trời sinh một đôi - Đông Thanh Liễu Diệp

1 ... 161, 162, 163

11 • [Xuyên không] Cuộc sống điền viên của Tình Nhi - Ngàn Năm Thư Nhất Đồng

1 ... 180, 181, 182

12 • [Hiện đại] Hôn nhân bất ngờ Đoạt được cô vợ nghịch ngợm - Luật Nhi

1 ... 195, 196, 197

13 • [Hiện đại - Quân nhân] Hợp đồng quân hôn - Yên Mang

1 ... 126, 127, 128

14 • [Xuyên không - Trùng sinh - Dị giới] Độc y thần nữ phúc hắc lãnh đế cuồng sủng thê - Nguyệt Hạ Khuynh Ca

1 ... 244, 245, 246

15 • [Cổ đại - Trùng sinh] Thề không làm thiếp - Lục Quang

1 ... 14, 15, 16

16 • [Cổ đại Trùng sinh] Thứ nữ hữu độc - Tần Giản

1 ... 121, 122, 123

17 • [Hiện đại - Trùng sinh] Đêm trước ly hôn - Thiên Sơn Hồng Diệp

1 ... 32, 33, 34

18 • [Hiện đại] Cố chấp cuồng - Ngải Tiểu Đồ

1 ... 28, 29, 30

19 • [Xuyên không Điền văn] Trọng Sinh Tiểu Địa Chủ - Nhược Nhan (Phần 1)

1 ... 166, 167, 168

20 • [Hiện đại] Đã từng rất yêu anh - Đọc Miễn Phí

1 ... 14, 15, 16



Shop - Đấu giá: Số 15 vừa đặt giá 238 điểm để mua Tivi Angel
Shop - Đấu giá: ngocdung0 vừa đặt giá 481 điểm để mua Hamster béo
Shop - Đấu giá: huyền.uha vừa đặt giá 238 điểm để mua Coffee Love
Shop - Đấu giá: huyền.uha vừa đặt giá 387 điểm để mua Mặt trời
Shop - Đấu giá: MỀU vừa đặt giá 457 điểm để mua Hamster béo
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 248 điểm để mua Con ma dễ thương
Shop - Đấu giá: ngocdung0 vừa đặt giá 434 điểm để mua Hamster béo
LogOut Bomb: thuyvu115257 -> Tiểu Hầu
Shop - Đấu giá: salemsmall vừa đặt giá 321 điểm để mua Đôi bạn thân
Shop - Đấu giá: salemsmall vừa đặt giá 200 điểm để mua Cup Cake
Shop - Đấu giá: TranGemy vừa đặt giá 264 điểm để mua 3 sao xanh
Shop - Đấu giá: Askim vừa đặt giá 250 điểm để mua 3 sao xanh
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 238 điểm để mua Cân đĩa
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 232 điểm để mua Bộ xương Dancing
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 247 điểm để mua Korean Prince
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 250 điểm để mua No 1
Shop - Đấu giá: Cơ Hoàng vừa đặt giá 232 điểm để mua Mắt kính hồng gọng vàng
Shop - Đấu giá: Cơ Hoàng vừa đặt giá 200 điểm để mua Giỏ xách xanh
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 498 điểm để mua Thiên thần vàng
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 248 điểm để mua Phù thủy dễ thương
Shop - Đấu giá: Askim vừa đặt giá 482 điểm để mua Mề đay đá Citrine 6
Shop - Đấu giá: đêmcôđơn vừa đặt giá 250 điểm để mua Chuồn chuồn
Shop - Đấu giá: Thiên Hạ Đại Nhân vừa đặt giá 246 điểm để mua Hà mã tắm
Shop - Đấu giá: heocon13 vừa đặt giá 224 điểm để mua Gấu nâu
Shop - Đấu giá: Ngọc Hân vừa đặt giá 210 điểm để mua Kẹo cầu vồng
Shop - Đấu giá: Ngọc Hân vừa đặt giá 238 điểm để mua Kẹo 7 màu
Shop - Đấu giá: Askim vừa đặt giá 406 điểm để mua Bông tai đá Citrine
Shop - Đấu giá: Askim vừa đặt giá 428 điểm để mua Bông tai đá Peridot
Mika_san: xuất hiện đi nào
Mika_san: có ai hơm

Powered by phpBB © phpBB Group. Designed by Vjacheslav Trushkin.